A esquerda, entre os soños perdidos e unha felicidade máis lonxana

Excavando nos fondos do Arquivo Pietro Ingrao, o editor, Alberto Olivetti, atopou algo extraordinario que Ediese, a casa editorial da CGIL, publicou hai moi pouco tempo con un título curioso, “Tentativo di dialogo sul comunismo”. Intento: Ingrao, lido e relido o texto no que Ferdinando Camon condensara as tres longas conversas que tiveran entre decembro de 1993 e maio de 1994, decidiu non facer nada con elas. Non estaba satisfeito. E Camon, que era insistente en publicalo, comprendeu ben o por que. “Dialogando con el …. tiña a impresión de que o que dicía era menos do que pensaba a vivía. Sentía unha paixón máis alta que o seu discurso, que o discurso atenuaba e reducía a simples palabras …. Quen viviu toda unha vida para realizar o comunismo adopta unha experiencia que nun tempo non comunista non é dicíbel e non é comunicábel”, escribe na introdución ao libro apenas saído. E en moitos aspectos ten razón. É verdade, moitos comunistas italianos, incluido Ingrao, en “Volevo la luna” (Einaudi no 2.006), describiron despois, en todos estes anos, do comunismo italiano e deles mesmos. Pero o patriarca que rexeita tercamente arquivar aquela palabra grande e terríbel, comunismo, razona sobre iso no salón de casa co narrador véneto cando a bandeira vermella fora arriada do Cremlin apenas había dos anos. Con un trentenio cando menos de crítico severo da Unión Soviética, Ingrao non aprecia moito, xuraría, a Evgenij Evtusenko, o bardo dun descacordo algo máis que cauteloso. Pero recoñeceríase, quizá, nos seus versos: “Arrivederci bandiera rossa…/Ora, nel gran bazar d’Ismajlovo/ti smerciano per pochi dollari, alla meglio./Io non ho preso il Palazzo d’Inverno./Non ho assaltato il Reichstag./Non sono un kommuniak./Ma guardo la mia bandiera e piango”. Só parcialmente, sin embargo, Ingrao non chora e non se lamenta. Tenta, máis ben, estando, como el dicía, “nel gorgo”, atopar razóns para que non aquel comunismo, senón un comunismo entendido como “tensión cara a felicidade”, volva ao terreno, porque a sua caida, sostén, “produciu un retroceso tamén das outras doutrinas, que hoxe prometen menos que antes, como se na conciencia de toda a humanidade, tamén a non comunista, a idea de felicidade se tivese alonxado”. Rexeita a idea, hoxe aceptada nen sequer demasiado implicitamente polos seus compañeiros, de que a historia teña rematado con unha derrota sen remisión. Pero sabe ben que o mundo de onte, o mundo do que mesmo nunha posición de fronteira herética formou parte toda a súa vida, se veu abaixo. Máis que camiños novos, tenta, ainda que un pouco en desorde, imaxinar refundacións radicais: «O comunismo de onte era todo “facer”, todo “traballo”…, o comunismo de mañá ….. debe ser un comunismo “romántico”, “psicolóxico”, “sentimental”, que recuperarà tamén propostas da idade preindustrial, sen repetir as condicións infrahumanas da vida labrega” decrita por Camon nas súas novelas.

Probabelmente o mesmo Ingrao sabe ben, e tamén por isto, penso, se convence de non publicar nada, que estas olladas inquietas lanzadas, entre as ruínas, a un futuro como nunca hipotético, caerían sobre el, pero elevadas a potencia, as acusacións, cargadas de burla, de ser “só” un poeta, que na política quer dicir un atrapanubes. E aqueles que coñeceron aos Ingrao conmoveranse tamén un pouco, lendo as brevísimas intervencións da muller, Laura, que aparece por instantes na conversa como para tirarlle afectuosamente da manga, e axudalo (verdadeiramente, sen grande éxito) a fuxir desta trampa introducindo algunha anotación máis “realista”. Fixeron ben Olivetti, Camon e Ediese en enviar ás librerías un texto que, hai un cuarto de século, o interesado preferiu que ficase no caixón. Ese afanarse sobre como unha esperanza de liberación (porque Ingrao continúa lendo así a Revolución de Outubro) se transformou nun pesadelo pertence completamente ao Novecento, e o Novecento xa emitiu as súas senetenzas.

Pero existen xóvenes, quizá máis numerosos do que se pensa, aos que certamente non o cumunismo, pero si o rexeitamento terco de aceptar a idea de que este sexa o mellor, e en todo caso o único, dos mundos posíbeis, pode dicirlles algo. Moitos (a gran maioría) non teñen unha casa partidista, outros (non tantos) téñena pero, tal como é de reducida, resúltalles moi estreita e quererían reestruturala radicalmente. A estes últimos deulles voz “La sinistra e la scintilla”, o libro (a ler) de Giuseppe Provenzano, que aos trinta e sete anos é videdirector da SVIMEZ e que milita ainda no P.D., publicado recentemente por Donzelli: unha crítica sen piedade á esquerda “que perdeu porque se converteu en centro”, un chamamento, e algo máis, “a dúas ou tres xeracións ás que a esquerda non lle deu nada” para que esta esquerda a tomen, e en nome dunha idea moderna de socialismo. Non existe nada que conecte, histórica e políticamente, a un xoven neosocialista como Provenzao con Ingrao, que chegou aos cen anos como comunista. Agás o convencemento, dalgún modo común, de que “o destino non está marcado”, e que as razóns da esquerda, non só a igualdade, pero antes que nada a igualdade, cando todo parece falar en sentido contrario, son ainda actuais, e quizá máis actuais que nunca, sempre que haxa unha forza que teña a capacidade, e antes ainda o desexo, de evocar e de facelas contar.

(Paolo Franchi).

Tomado da web de CENTRO RIFORMA STATO (onde se publicou o 29-4-2019), publicándose inicialmente en IL CORRIERE DELLA SERA. Traducido por Administrador, pode lerse aquí o texto en italiano:

https://www.centroriformastato.it/la-sinistra-tra-i-sogni-persi-e-una-felicita-piu-lontana/?fbclid=IwAR2aVEerTPvLQAi0vrqlZu9leqBmAaI_I54UlFBoWG9GFEVLS4d-07WpT7M

Anuncios
Esta entrada fue publicada en filosofía, Italia, política y etiquetada , , , , , , . Guarda el enlace permanente.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Cerrar sesión /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión /  Cambiar )

Conectando a %s