O “Titanic” da orde liberal

A orde global liberal, consolidada despois da Segunda guerra mundial, está actualmente chegando ao crepúsculo. No seu lugar vai situándose unha nova orde moito máis inseguro qeu Vittorio Emanuele Parsi, no seu último traballo, define como “orde neoliberal”.

Este paso, segundo o autor, profesor ordinario de Relacións internacionais na Católica de Milano, é moi arriscado. De feito, atópase sobre unha ruta moi perigosa, co permanente risco de afundirse. Non casualmente, o elocuente título do volume, editado hai poucos meses por “Mulino”, é Titanic. Il naufraxio dell ‘ordine liberale.

Como lle sucede ao tristemente famoso transatlántico, tamén neste caso existe no horizonte un ameazante iceberg, constituído por catro caras, que representan o catro elementos principais que minan a orde internacional.

O primeiro é dado pola crise do liderado americano. Nos últimos anos veu cada vez a menos a primacía internacional dos ÚSA e están a emerxer novas potencias como a rusa ou a chinesa. Trátase de potencias que, especialmente polo que respecta a China, non crecen só desde o punto de vista económico, senón sobre todo do militar. Iso debilitou a capacidade de dirección dos USA, que non poden non ter en conta a influencia das novas potencias emerxentes, como é ben visible na diferente modalidade de xestión de dúas situacións parecidas, ligadas ao nuclear, como a iraniana e a norcoreana.

O reforzamento de China e Rusia empuxou aos Estados Unidos a concentrar maior atención sobre a área do Pacífico e, en consecuencia, diminuíu a capacidade de acción noutras áreas, en particular no Medio Oriente. En relación a isto, despois dos atentados do 11 de setembro, produciuse unha forte intervención americana co ataque a Afganistán e despois coa guerra a Iraq que, como quedou claramente demostrado, nada tiña que ver co terrorismo.

Máis tarde, con todo, dadas as crecentes dificultades, os americanos practicaron unha progresiva retirada, que coincidiu co feito de afirmarse novas e perigosas formas de terrorismo, como o ISIS, que converteron en máis inseguras as sociedades occidentais. Trátase dunha nova ameaza que, como explica Parsi, caracterízase por ser pulverizada e privatizada e que constitúe a segunda cara do iceberg.

As inseguridades non veñen todas do terrorismo. Estas, en particular, derivan dunha decadencia da democracia substancial e dos seus valores de solidariedade e igualdade que se afirmaban no Welfare, debilitado polo mercado e por unha economía cada vez máis financiarizada.

Diminuíndo as funcións do Estado social, tamén minguan as do traballo e baleiráronse os espazos de socialización e de integración, que foran un dos pegamentos da sociedade durante as décadas precedentes. Convertida en menos cohesionada e máis individualizada, a sociedade ten a des-integrar ao outro.

Isto nótase moi ben analizando un fenómeno actualísimo, como o da inmigración. Realmente, si no pasado, as primeiras xeracións procedentes, por exemplo, da área do Magreb e do Medio Oriente non eran en absoluto sensibles aos chamamentos do extremismo relixioso, hoxe asístente a unha reversión deste proceso, como o demostra o fenómento dos foreign fighters.

O terceiro fenómeno que constitúe o obstáculo sobre o que tropezou a orde liberal é o aislacionismo dos USA, desexado pola nova administración de Donald Trump, que, dalgún modo, limitouse a proseguir algunhas políticas xa iniciadas por Bush e seguidas por Barack Obama, caracterizadas por unha desinversión en política internacional e por unha maior atención á política interna (…).

Neste escenario, a gran ausente, desde diversos puntos de vista, é Europa, sobre todo como capacidade de actor político de incidir nas crises internacionais: o silencio sobre o agravamento da situación entre Israel e Palestina dos últimos meses foi embarazoso.

Europa falta tamén na capacidade de expresar políticas de amplos voos no seu interior, como demostrou o modo en que xestionou a crise económica. A perseveranza coa que elixiu a vía da austeridade evidenciou o rol hexemónico de Alemaña, pero tamén a ineficacia do seu “modelo único”.

A insatisfacción crecente cara a esta Europa, por unha banda, e a xestión da crise económica, polo outro, debilitaron o tecido democrático e favoreceron o imporse de dous fenómenos opostos pero conectados: o populismo e a tecnocracia. Ambos encheron o baleiro deixado pola política, pero afastaron a participación popular. Populismo e tecnocracia, para Parsi, constitúen o cuarto lado do iceberg.

O cadro no horizonte non é alentador. É certo que “gobernar” quere dicir xustamente “ter o temón” e que a política, a verdadeira, pode sempre cambiar.

Publicado o 19-7-2018 na web de CENTRO RIFORMA STATO. Traducido por Administrador, o orixinal pode verse aquí:

https://www.centroriformastato.it/il-titanic-dellordine-liberale/

Anuncios
Esta entrada fue publicada en Italia, política y etiquetada , , . Guarda el enlace permanente.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión /  Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión /  Cambiar )

Conectando a %s